OWADY SZKODLIWE POD WZGLĘDEM GOSPODARCZYM

 

Do owadów szkodliwych pod względem gospodarczym należą gatunki bezpośrednio niszczące i zanieczyszczające przechowywane produkty spożywcze i pasze, wyroby tekstylne, drewno i inne produkty odchodami, wydzielinami, wylinkami i trupami. Szkodniki te znacznie obniżają wartość towarów przetrzymywanych w magazynach, gdyż w nich szybko rozmnażają się.

 

„Mole spożywcze”

 

Najgroźniejsze szkodniki magazynowe popularnie zwane „molami spożywczymi” należą do rodziny omacnicowatych (Pyralidae), z których najpospolitszym szkodnikiem magazynowym jest omacnica spichrzanka. Jej gąsienice niszczą wiele przechowywanych produktów.

Omacnica spichrzanka, Plodia interpunctella, łączy się w pary godzinę po opuszczeniu poczwarek, z reguły w ciemnościach. Samica składa od 40 do 400 jaj, przeciętnie 170 jaj, pojedynczo, w łańcuchach lub w grupkach na pożywieniu larw. Motyle nie pobierają pokarmu i po złożeniu jaj giną. Larwy wylęgają się po 7-8 dniach przy 20oC i po 3-4 dniach przy temperaturze 30oC. Młode larwy są dość wytrzymałe na chłód. Mogą przeżyć w warunkach temperatury niższej niż 10oC. Okres larwalny obejmujący 5 stadiów trwa od 13 do 288 dni w zależności od warunków zewnętrznych; przy temperaturze 18-35oC stadium gąsienicy trwa 6-8 tygodni. Larwa ostatniego stadium tworzy kokon, w którym się przepoczwarcza. Okres poczwarki trwa 15-20 dni przy temperaturze 20oC i 7-8 dni przy 30oC.

Cały rozwój omacnicy spichrzanki w warunkach optymalnych (temperatura 30oC, wilgotność względna powietrza 70-75%) trwa 26 dni, a w temperaturze 30oC i przy 25% wilgotności względnej powietrza wynosi 39 dni. W niższych temperaturach (poniżej 20oC) i w innych niekorzystnych warunkach (przedłużającej się ciemności lub naświetlanie światłem różnej długości), część gatunków wchodzi w stan diapauzy, dość długo trwające. Dorosłe osobniki wychodzą z kokonów znajdujących się w szczelinach ścian, murów, opakowań, pudeł do przechowywania żywności. Omacnica spichrzanka wydaje 4-6 pokoleń w ciągu roku.

Omacnica spichrzanka jest kłopotliwym i wyrządzającym wiele strat szkodnikiem przechowywanych produktów, szczególnie magazynowanych zbóż, suszonych owoców, orzechów, produktów przechowywanych w spichlerzach, magazynach, sklepach spożywczych, cukierniach i w domach w różnych krajach świata. W zaatakowanych przez te owady przechowalniach górna warstwa produktów jest prawie całkowicie zniszczona. Nasiona zbóż w tej warstwie są połączone jedwabną pajęczyną zawierającą liczne wylinki, odchody i pełzające larwy. Białe, jedwabne kokony z poczwarkami są rozmieszczone wewnątrz pryzmy. Omacnica preferuje następujące produkty zbożowych: zarodki, otręby, bielmo nasienia. Poza tym na jej liście pokarmowej można umieścić zioła, lekarstwa, przyprawy i herbatniki. Gąsienice potrafią przegryźć opakowania z folii polietylenowej o grubości 0,7 mm. Najczęściej to czynią starsze larwy torując drogę stadiom młodszym do wewnątrz opakowanego produktu.

Omacnica spichrzanka i jej pokrewny mklik mączny są typowymi szkodnikami wielożernymi. Żerują na wszystkich produktach zbożowo-mącznych, najczęściej na mące pszenicznej i na ziarnie pszenicy, ale uszkadza również ziarno innych zbóż. Niszczy pieczywo, suchary, suszone owoce i grzyby, a także nasiona roślin strączkowych. Z produktami spożywczymi jest zawlekany do naszych mieszkań. Poza szkodami bezpośrednimi gąsienice mklików tworzą w porażonych produktach tzw. "oprzędy". Są one utworzone z cząstek żywności posklejanych przędzą i zanieczyszczone odchodami i wylinkami.

Mklik mączny, Anagasta (Ephestia) kühniella Zell., ma skrzydła o rozpiętości 22-25 mm, a długość ciała od 10 do 14 mm. Przednie skrzydła są wąskie i wydłużone, mają barwę srebrno-szarą z delikatnym ołowianym połyskiem. W poprzek skrzydeł przebiegają ciemne, zygzakowate paski i plamki. Tylne skrzydła są szerokie, jasno-żółte, przezroczyste i bez rysunku; mają tylko ciemną obwódkę przy zewnętrznych brzegach. Skrzydła są zakończone dość długą strzępiną, która jest jaśniejsza niż skrzydła. Głowa i tułów są jasno-szare.

W czasie spoczynku motyl układa skrzydła w kształcie daszku, czułki rozmieszcza wzdłuż ciała, a koniec odwłoka lekko wygina do góry. Samice mają odwłok ostro zakończony, a samce tępo. Motyle mają dobrze wykształcone nogi i mogą szybko biegać.

Jajo jest owalne ma 0.6 mm długości i 0.3 mm szerokości. Barwa biała i opalizująca, później ciemniejąca do cielisto-brunatnej. Gąsienice są początkowo brunatno-białe, często z odcieniem różowym lub zielonkawym. Dorosłe są różowe lub biało-żółtawe i dorastają do 19 mm długości. Mają 13 segmentów i 8 par odnóży. Odnóża tułowiowe (3 pary) są jasnobrązowe i zakończone pazurkami. Natomiast nogi odwłokowe (5 par) są zakończone wieńcami haczyków. Głowa, tarczka głowowa (na stronie grzbietowej) oraz tarczka odbytowa są rdzawo-brunatne. Na wszystkich segmentach odwłoka u nasady pojedynczych, długich, białych włosków znajdują się rdzawe plamki. Mają kształt kropeczek ułożonych w sześciu podłużnych rzędach na powierzchni ciała. Gąsienice, z których wylęgną się samce mają ciemną plamkę na piątym segmencie (są to gonady). Poczwarka dorasta do 8 mm długości. Znajduje się w kokonie z filcowatego oprzędu ze zlepionym pokarmem i kałem. Ma kolor żółto-brunatny, później brązowy.

Motyle żyją przeciętnie około jedenastu dni. W tym czasie nie pobierają pokarmu, ale czasem piją wodę. Są aktywne tylko o zmierzchu i w nocy. W dzień siedzą spokojnie na ścianach i opakowaniach.

Dorosłe mkliki kopulują bezpośrednio po wylocie z kokonów, a następnie po kilkunastu godzinach samica rozpoczyna składanie jaj. Największą ilość jaj składają w ciągu dwóch pierwszych dni. Samice składają jaja w temperaturze wyższej niż 13oC bezpośrednio na produkty pokarmowe, worki i inne opakowania lub w ich pobliżu. Jaja rozmieszczają pojedynczo lub w niewielkich złożach, które okrywają kleistą masą i przyklejają lekko do podłoża. Jedna samica może złożyć do 420 jaj, średnio do 200. Gąsienice wylęgają się po 7-14 dniach. Przechodzą 4-5 linień i po zakończeniu żerowania szukają szpar, w których formują kokony poczwarkowe. Stadium poczwarkowe w temperaturze pokojowej trwa 17-20 dni.

Całkowity cykl rozwojowy zależy od czynników zewnętrznych, a w największym stopniu od temperatury. Wilgotność względna powietrza i rodzaj pokarmu ma znaczenie głównie w czasie rozwoju i żerowania gąsienic. W warunkach optymalnych (temperatura 25oC i w 80% wilgotności względnej powietrza) całkowity cykl rozwojowy trwa 56.5 dni. Liczba pokoleń w ciągu roku jest różna. W magazynach nieogrzewanych występują 2-3 pokolenia rocznie, natomiast w pomieszczeniach ogrzewanych nawet 6 pokoleń. Temperatury 30oC i wyższe powodują u samców bezpłodność; również samce hodowane w warunkach stałego oświetlenia są sterylne.

Mklik mączny został zawleczony z Ameryki Centralnej do Europy w XIX w., a do Polski przedostał się na początku bieżącego stulecia. Obecnie jest gatunkiem kosmopolitycznym, rozpowszechnionym we wszystkich częściach świata. Jako szkodnik magazynowy notowany jest wyłącznie w krajach klimatu umiarkowanego, gdzie jest najpospolitszym motylem występującym w młynach i w piekarniach oraz w magazynach mąki, kasz, makaronów, a nawet w pomieszczeniach, w których przygotowywane są posiłki. Mklik jest typowym szkodnikiem wielożernym. Żeruje na wszystkich produktach zbożowo-mącznych, najczęściej na mące pszenicznej i na ziarnie pszenicy, ale uszkadza również ziarno innych zbóż. Niszczy pieczywo, suchary, suszone owoce i grzyby, a także nasiona roślin strączkowych. Z produktami spożywczymi jest zawlekany do naszych mieszkań.

Poza szkodami bezpośrednimi gąsienice mklika tworzą w porażonych produktach tzw. "oprzędy". Są one utworzone z cząstek żywności posklejanych przędzą i zanieczyszczone odchodami i wylinkami. Oprzędy te zapychają i blokują różne przewody odprowadzające oraz części maszyn w młynach czy kaszarniach. Poza tym gąsienice uszkadzają w młynach sita i przegryzają gazę młyńską.

 

Zwalczanie „moli spożywczych”

 

Do wykrywania obecności „moli spożywczych” w pomieszczeniu i do ich wyłapania służą PUŁAPKI  na „mole spożywcze" (SALM) . Zawiera feromon płciowy wabiący samce omacnicy spichrzanki i mklika mącznego. Samce motyli kierują się do źródła feromonu i nie znajdując samicy przyklejają się do lepu pułapki. PUŁAPKA na "mole spozywcze" (SALM) jest bardzo skuteczna wyłapywaniu motyli pojawiających się w kaszy, mące, ryżu, suszonych owocach i innych produktach. Wabi samce przez 6 tygodni. Można ją umieścić w domowej kuchni, jak również w pomieszczeniach zakładów produkujących żywność i pasze. Jedną  PUŁAPKĘ na "mole  spożywcze" (SALM) umieszczamy w pokoju o powierzchni od 10 do 50 m2, w większych pomieszczeniu - odpowiednio większą liczbę pułapek.

Możemy  wykonać  również oprysk,  preparaty, które będą przydatne  to PERMAS 250 COMBI EC i ETHOS 10 EW

Ładowanie...